ساعت

تقویم

اوقات شرعی

جنین شناسی

 

اولین سمینار جنین شناسی در قرآن و احادیث

نهاد رهبري دانشگاه علوم پزشكي جندي شاپور اهواز


خلاصه مباحث ارائه شده

جدول مطالب مندرج

  • انطباق آیات قرآنی با بحث لقاح
  • 2. دلایل تقدم سمع بر بصر
  • 3. فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ
  • 4. مراحل جنین شناسی مبتنی بر قرآن
  • 5. اسپرم
  • 6. علقه

    انطباق آیات قرآنی با بحث لقاح

    بسم الله الرحمن الرحيم إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَّبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعًا بَصِيرًا...                                                                               
    ما انسان را از نطفه مختلطى آفريديم و او را می ‏آزماييم بدين جهت او را شنوا و بينا قرار داديم

  • 1.1. نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ

    در 1416 سال قبل از میلاد، بر اساس نوشته های در یک کتاب مقدس هندی ها، هندی ها عقیده داشتند که از انعقاد خون حیض و مایع منی، جنین شکل می گیرد. در قرن چهارم قبل از میلاد مسیح ارسطو یک مقاله راجع به جنین شناسی نوشت و در آن عنوان نمود که رشد جنین از یک توده بی شکل که خود حاصل یکی شدن مایع منی و خون قاعدگی ا ست آغاز می گردد . در دوران قرون وسطی و در قرن هفتم بعد از میلاد مسیح کتاب قران نازل گشت و در آن آمده است که رشد و تکامل انسان از آب نطفه مختلط منشا می گیرد. خداوند متعال در آیه 2 سوره الانسان می فرماید: إِنَّا خَلَقْنَا الانسانَ مِن نُّطفَةٍ أَمْشاجٍ .... ما انسان را از آب نطفه مختلط آفریدیم در سال 1651 میلادی هاروی چگونگی رشد و تکامل تعدادی از حیوانات را در مرحله جنینی با عدسی ساده ای مطالعه نمود و به این نتیجه رسید که جنین ها از رحم ترشح می گردند. در سال 1672 میلادی دوگراف عنوان کرد که جنین ها نمی توانند توسط رحم ترشح شوند بلکه باید از ارگان های دیگر که او آن ها را تخمدان ها نامید، آمده باشند. در سال 1675 میلادی پزشکی بنام مالپیگی عقیده داشت که جنین به شکل یک انسان بسیار کوچکی در داخل تخمک قرار دارد و اسپرم وظیفه ای جز فعال کردن تخمک ندارد.
    در سال 1677 لیون هوک و هام برای اولین بار اسپرم را مشاهده کردند. اما آنها از درک وظیفه اسپرم در لقاح دچار اشتباه شدند .آنها تصور می کردند اسپرم حاوی یک انسان بسیار کوچک از قبل تشکیل شده ا ست و به هنگامی که در دستگاه تناسلی زن وارد و در رحم جایگزین شود بزرگ می شود. در سال 1775 نظریه پیش تکاملی سرانجام توسط دانشمندانی به نام ولف و اسپالانزالی به طور کامل منتفی گشت. این افراد ثابت کردند که جنین از نطفه مرد و زن به طور یکسان تشکیل می شود. با مشاهده بیشتر تخمك و اسپرم دور جديد نظريات پيرامون توليد مثل و پيدايش جنين آغاز گرديد تا اين كه تئوري ميراث والدين در قرن هيجدهم توسط موپرتويس ارايه و گسترش يافت. پس از ارايه نظريه سلولي توسط شوان و شليدن و پذيرش اسپرم و تخمك به عنوان ياخته هاي جنسی بالاخره در سال 1875 براي اولين بار هرتويگ توانست چگونگي عمل لقاح اسپرم و تخمك را توضيح دهد كه پايه اوليه نظريه لقاح كنوني گردید. تا قبل از نزول قرآن هیچ جنین شناسی نمی دانست که انسان از نطفه امشاج حاصل می شود. بعد از گذشت هزار سال از نزول قرآن و با اختراع میکروسکوپ و علیرغم مشاهده نطفه های جنس مونث و مذکر به اشتباه نظریه های داده شد که امروزه این نظریه ها مردود هستند
    [مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ]
    (from Nutfah Amshaj,) "This means the fluid of the man and the fluid of the woman when they meet and mix. Then man changes after this from stage to stage, condition to condition and color to color. `Ikrimah, Mujahid, Al-Hasan and Ar-Rabi` bin Anas all made statements similar to this. They said, "Amshaj is the mixing of the mans fluid with the womans fluid. Concerning Allahs statement

    1.2. نَّبْتَلِيهِ

    جمله ((نبتليه )) اشاره به رسيدن انسان به مقام ((تكليف و تعهد و مسؤوليت وآزمايش و امتحان )) اسـت. اِبتلاء » مصدر « نبتليه » به معناى انتقال دادن چيزى از حالتى به حالت ديگر و از مرحله اى به مرحله ديگر است

    1.3. سَمِيعًا بَصِيرًا

    بينايى و شنوايى ازبزرگترين ابزار شناخت و نافع ترين آنها است و از ميان حواس پنجگانه ظاهرى، اين دو حس انسان را با خارج بيشتر مربوط مى سازد و به همين جهت نسبت به ديگر حواس از ارزش بالايى برخوردارند.

    2. دلایل تقدم سمع بر بصر

    تكوين گوش سريعتر ازچشم پايان مي يابد و تقريباً از هفته 19 و 20 بارداري، جنين قادر به شنيدن مي باشد. زبان وگویایی از طریق شنوایی به کار می افتد به طوری که کر های مادر زادهمیشه لالند،ونیزگوش علاوه بر شنوایی وظیفه موازنه وتعادل را نیز دارا است

    3. فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ

    اندازه های مساوی تقسیم می شود اشاره به تقسیمات کلیوازی است

    4. مراحل جنین شناسی مبتنی بر قرآن

    لقاح
    علقه
    مضغه
    تشکیل استخوان
    تشکیل عضلات
    انشا -رشد و تکامل و زیست پذیری
    زایمان

     

     

    5. اسپرم


    ( الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ وَبَدَأَ خَلْقَ الْإِنسَانِ مِن طِينٍ . ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِن سُلَالَةٍ مِّن مَّاء مَّهِينٍ ) (السجدة :7-8) نطفه به معنی قطره آب بسیار کوچک سلاله: ماهی دارای دم دراز عصاره ( فَلْيَنظُرِ الْإِنسَانُ مِمَ خُلِقَ. خُلِقَ مِن مَّاء دَافِقٍ) (الطارق 5-6)
    ( خَلَقَ الإِنسَانَ مِن نُّطْفَةٍ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٌ مُّبِينٌ) (النحل : 4) ( أَيَحْسَبُ الْإِنسَانُ أَن يُتْرَكَ سُدًى ، أَلَمْ يَكُ نُطْفَةً مِّن مَّنِيٍّ يُمْنَى ) القيامة 36-37 ( قُتِلَ الْإِنسَانُ مَا أَكْفَرَهُ . مِنْ أَيِّ شَيْءٍ خَلَقَهُ . مِن نُّطْفَةٍ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ)(عبس17-19) ( إِنَّا خَلَقْنَا الإِنسَانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعًا بَصِيرًا) (الإنسان:2)
    (وَأَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْأُنثَىِ . من نُّطْفَةٍ إِذَا تُمْنَى)) النجم 45-46) (وإذ أخذ ربك من بني آدم من ظهورهم ذريتهم ) (الأعراف 172) (فَجَعَلْنَاهُ فِي قَرَارٍ مَّكِينٍ . إِلَى قَدَرٍ مَّعْلُومٍ . فَقَدَرْنَا فَنِعْمَ الْقَادِرُونَ ) ( المرسلات :21-23)

    6. علقه -لخته شبه زالو

    مرحله علقه از روز 15 شروع شده و تا روز 23 یا 24 پایان می پذیرد.
    (ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً (سورة المؤمنون14) (فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً) (المؤمنون: 14) (أَلَمْ يَكُ نُطْفَةً مِنْ مَنِيٍّ يُمْنَى . ثُمَّ كَانَ عَلَقَةً فَخَلَقَ فَسَوَّى . فَجَعَلَ مِنْهُ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالأُنثَى) (القيامة: 37-39) خلق الإنسان من علق

    6.1. مضغه -تکه گوشت جویده شده

    مرحله مضغه از روز 24 شروع شده و تا روز 40 پایان می پذیرد. مضغه دو فاز دارد: در فاز اول جنین ساختمان مشخصی ندارد (غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ) ولی در فاز دوم مرحله تشکیل ارگانها (تخلق) شروع می شود (مُخَلَّقَةٍ).
    (فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً) (المؤمنون: 14) ( يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِن كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِّنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن تُرَابٍ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِن مُّضْغَةٍ مُّخَلَّقَةٍ وَغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِّنُبَيِّنَ لَكُمْ وَنُقِرُّ فِي الْأَرْحَامِ مَا نَشَاء إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى) ( الحج 5)

    6.2. مرحله استخوان

    انتهای هفته ششم و ابتدای هفته هفتم

    ( فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَكَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا ثُمَّ أَنشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ) (المؤمنون: 14)

    6.2.1. مرحله عضله

    از پایان هفته هفتم تا انتهای هفته هشتم

    فَكَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا ثُمَّ أَنشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ) (المؤمنون: 14)

     

    6.3. مرحله انشاء

    ابتدا هفته نهم تا پایان هفته دوازدهم
    (فَكَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا ثُمَّ أَنشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَر فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ ) (المؤمنون: 14) دو فرایند عمده که در این مرحله به وقوع می پیوندد: انشاء (رشد و نمو): افزایش میزان رشد در هفته 9 در مقایسه با دوره های پیشین
    خَلْقًا آخَر (Fetus)
    مرحله انشاء

    (هوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الأَرْحَامِ كَيْفَ يَشَاء لاَ إِلَـهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ)  آل عمران 6 (يَخْلُقُكُمْ فِي بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ خَلْقًا مِن بَعْدِ خَلْقٍ فِي ظُلُمَاتٍ ثَلَاثٍ) (الزمر6 ) غشا آمنیون
    غشا کوریون
    غشا دسیدوال
    ( وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلاثُونَ شَهْرًا ) (الأحقاف: 15)
    ( وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ) (لقمان: 14)
    (وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَة ) (السجدة 9)
    (إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَّبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعًا بَصِيرًا ) (الإنسان 2)
    (وَهُوَ الَّذِي أَنْشَأَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ قَلِيلًا مَا تَشْكُرُونَ ) (المؤمنون 78)

    6.3.2. زایمان

    (وَنُقِرُّ فِي الْأَرْحَامِ مَا نَشَاء إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى) ( الحج :5)
    ( فَجَعَلْنَاهُ فِي قَرَارٍ مَّكِينٍ . إِلَى قَدَرٍ مَّعْلُومٍ . فَقَدَرْنَا فَنِعْمَ الْقَادِرُونَ )  (المرسلات :21-23)
    (فَأَجَاءَهَا الْمَخَاضُ إِلَى جِذْعِ النَّخْلَةِ قَالَتْ يَا لَيْتَنِي مِتُّ قَبْلَ هَذَا وَكُنْتُ نَسْيًا منسيّا . فَنَادَاهَا مِنْ تَحْتِهَا أَلَّا تَحْزَنِي قَدْ جَعَلَ رَبُّكِ تَحْتَكِ سَرِيًّا . وَهُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُسَاقِطْ عَلَيْكِ رُطَبًا جَنِيًّا . فَكُلِي وَاشْرَبِـي وَقَرِّي عَيْنًا ) (مريم 23-26)

    (ثُمَّ السَّبِيلَ يَسَّرَهُ) (عبس: 20)

    6.3.3. منابع و ماخذ

    1- The Holy Quran.
    2- The Developing Human ( Prof. Keith Moor & Prof. T. Persaud)  Edition 6 – 1998 3- Clinical Anatomy . By Richard Snell ( 3ed edition) published in 1986 - Little, Brown 4- A Scientists Interpretation of References to Embryology in the Quran (Prof. Keith Moor) Journal of the Islamic Medical Association, 1986: vol.18, Page 15-16 5- Human Development as Described in the Quran and Sunnah, By : Keith L. Moore ; E. Marshall Johnson ; T.V.N  Persaud, ; Gerald C. Goeringer ;      Abdul-Majeed  Zindani, ; and Mustafa A Ahmed , 1992, ISBN 0-9627236-1-4.  Collection of papers that were originally presented  in the First International      Conference on Scientific Signs of the Quran and Sunnah, held in Islamabad, Pakistan, 1987. 6- Islamic Medicine On-Line ( Dr.Sharif Kaf Al-Ghazal)   http://www.islamicmedicine.org/ 7- Video presentations of :    Professor Emeritus Keith Moore, Professor of Anatomy and Cell Biology and the former Associate Dean of Basic Sciences at the Faculty of Medicine       at the University o
    f Toronto, Canada.  Clip 1   Clip 2   Clip 3    Prof. E. Marshall Johnson,  Chairman of the Department of Anatomy and Developmental Biology, and Director of the Daniel Baugh Institute,       Thomas Jefferson University, Philadelphia, Pennsylvania, USA.   Clip 1   Clip 2    Dr. G.C. Goeringer, Course Director and Associate Professor of Medical Embryology at the Department of Cell Biology, School of Medicine,       Georgetown University, Washington, D.C, USA.   Clip 1    Dr. T.V.N. Persaud, Professor of Anatomy and Reproductive Sciences at the University of Manitoba, Winnipeg, Manitoba, Canada.   Clip 1

بازگشت به ابتدا